Mieszkańcy Sadyby pamiętają o tych, którzy założyli ich osiedle, a potem zginęli w Katyniu i Charkowie. Dla 18 poległych oficerów wymyślili żyjący pomnik – 18 dębów kolumnowych, które z pomocą Zarządu Zieleni zasadzili na Skwerze Ormiańskim. Do tego dostawili tablicę z nazwiskami poległych. Oddolny pomysł mieszkańców żyje do dziś. Wczoraj, 13 kwietnia, przy Muzeum Polskiej Techniki Wojskowej odbyły się kolejne uroczystości Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej.

Skąd wziął się ten pomysł?

Warszawska Sadyba zawdzięcza swoje istnienie oficerom ze Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, bliskim współpracownikom Józefa Piłsudskiego, którzy w 1923 roku powołali spółdzielnię mieszkaniowo-budowlaną i od podstaw zbudowali osiedle wokół carskiego fortu przy Powsińskiej. To oni doprowadzili media i komunikację, wznieśli drogi, szkołę, bibliotekę i kasyno, tworząc prężną społeczność na obrzeżach Warszawy. Wiosną 1940 roku 18 spośród nich zostało zamordowanych przez Sowietów w Katyniu i Charkowie.

Inicjatywa upamiętnienia oficerów wyszła od Pawła Kamińskiego – syna jednego z zamordowanych, gen. bryg. Feliksa Kamińskiego. Jeszcze za życia marzył, by na osiedlu zasadzić 18 dębów, po jednym za każdego poległego. Po jego śmierci we wrześniu 2020 roku pałeczkę przejęli mieszkańcy: Aleksandra Karkowska z Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Miasto Ogród Sadyba oraz Brygida Grodzicka i Maciej Skrzypek, członkowie rodziny Pawła Kamińskiego. Przy wsparciu Zarządu Zieleni m.st. Warszawy znaleziono dla dębów miejsce na Skwerze Ormiańskim przy Powsińskiej. Wiosną 2022 roku odsłonięto żyjący pomnik oficjalnie – z tablicą pamiątkową i apelem poległych.

Uroczystości 13 kwietnia 2025

W tym roku obchody odbyły się przy tablicy i dębach na Skwerze Ormiańskim oraz w pobliskiej siedzibie Muzeum Polskiej Techniki Wojskowej – Oddziale Muzeum Wojska Polskiego przy Powsińskiej. Wzięli w nich udział przedstawiciele władz samorządowych: zastępca Burmistrza Mokotowa Marek Rojszyk oraz wiceprzewodnicząca Rady Dzielnicy Mokotów Bożena Kosińska-Krauze, a także delegacje 10. Warszawskiego Pułku Samochodowego im. mjr. Stefana Starzyńskiego oraz 18. Zamojskiego Pułku Przeciwlotniczego im. gen. Feliksa Kamińskiego. Obecni byli również przedstawiciele Rodzin Katyńskich, w tym wnuczka gen. Feliksa Kamińskiego Brygida Grodzicka, oraz uczniowie Szkoły Podstawowej nr 115 im. Wandy Turowskiej.

Po uroczystym złożeniu wieńców pod tablicą upamiętniającą 18 oficerów, w siedzibie Muzeum otwarto wystawę czasową „Zbrodnia Katyńska", połączoną z wykładem historycznym przybliżającym dzieje tej zbrodni i sylwetki wybranych oficerów. Szczególnym akcentem było udekorowanie Dębów Katyńskich przez młodzież z Sadyby – uczniowie owinęli drzewa biało-czerwonymi szarfami z nazwiskami pomordowanych.

18 oficerów z Sadyby – lista poległych

Przy dębach i tablicy upamiętnieni są:

płk Feliks Kamiński, płk August Biskupski, płk Wilhelm Hoerl, ppłk Hipolit Gawdziński, mjr Jerzy Bereśniewicz, mjr Paweł Kociubski, kpt Stanisław Czeremski, kpt Romuald Drozdowski, kpt Szymon Gorczyński, kpt Edward Łopatto, kpt Kazimierz Zienkiewicz, por. Jan Filipiński, por. Czesław Sochocki, ppor. Jerzy Bugajski, ppor. Roman Gessner, ppor. Andrzej Chudoba, ppor. Zygmunt Sochacki, ppor. Tomasz Piskorski.

Skwer Ormiański z dębami katyńskimi znajduje się przy ul. Powsińskiej na Sadybie. Muzeum Polskiej Techniki Wojskowej (od 1993 roku do 2015 roku dzielące siedzibę z Muzeum Katyńskim) mieści się pod numerem 13 przy tej samej ulicy.