W planie miejscowym Czerniakowa Południowego (dziewiczych pół na przecięciu Czerniakowskiej i Trasy Siekierkowskiej) ratusz wpisał kilka lat temu warunek, że zabudowa tego terenu musi być poprzedzona stworzeniem koncepcji zasilania w wodę Jeziorka Czerniakowskiego. Konkretnie musi powstać pomysł na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z terenu przyszłej zabudowy poprzez kaskadowy system zbiorników do Jeziorka Czerniakowskiego. Pomysł miał powstać w grudniu ubiegłego roku, ale nie powstał. Na ostatniej prostej zawetował go stołeczny ratusz. Ratusz poszedł o krok dalej – unieważnił także całą umowę z wykonawcą koncepcji.

Kiedy pisaliśmy o sprawie  przed tygodniem, nie wiedzieliśmy jeszcze, co spowodowało tak drastyczny ruch urzędu. I co ważniejsze, czy zawetowane części opracowania, zleconego firmie Safege, są drobne, czy duże. Od tego bowiem zależy, jak długo trzeba będzie czekać na zapełnienie luk przez kolejnego wykonawcę.

Dziś wiemy już więcej. Ze szczegółowej odpowiedzi ratusza wynika, że braków w dokumentacji jest bardzo dużo i są one poważne. Ich naprawienie nie nastąpi szybko.

Ratusz wylicza, czego zabrakło w koncepcji zasilania Jeziorka Czerniakowskiego w wodę

- Opracowanie, które dostaliśmy od firmy Safege, nie spełniało warunków wskazanych w umowie - tłumaczy decyzję ratusza Artur Szklarczyk z biura prasowego. I dodaje: - Przesłaliśmy wykonawcy szereg uwag ogólnych i szczegółowych. Wykonawca odpowiedział pismem, ale nie poprawił opracowania w sposób, który odpowiadałby na nasze uwagi.

Poniżej cytujemy uwagi, jakie mieli urzędnicy do opracowania, które dostali od firmy Safege. Uprzedzamy, że uwag tych jest dużo i są one bardzo szczegółowe. Zdecydowaliśmy się je zamieścić w całości, ponieważ sprawa ma duże znaczenie dla przyszłości Jeziorka Czerniakowskiego i jego okolic, i żaden inny serwis informacyjny poza naszym portalem raczej nie zdecyduje się wejść tak głęboko w temat.

• Opracowanie jest przedstawione w bardzo skrótowy  i ogólnikowy sposób. A przecież to opracowanie powinno dawać ramy i być wdrożone przed wydaniem wszelkich decyzji administracyjnych na tym terenie.

• Przedłożony materiał nie zawiera koncepcji zagospodarowania wód opadowych i roztopowych obszaru opracowania a jedynie zasilenie wodami Jeziorka Czerniakowskiego. Autorzy opracowania do zgłaszanych w tym zakresie uwag odnoszą się, że zagospodarowanie powinno odbywać się zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

• Brakuje analizy wniosków o PNB złożonych na podstawie mpzp Czerniakowa Płd i mpzp Augustówki część I oraz wniosków do opracowania.

• Koncepcję zagospodarowania i odprowadzania wód opadowych i roztopowych należy opracować z uwzględnieniem stanu obecnego i perspektywy docelowej zagospodarowania analizowanego obszaru. Opracowanie zostało wykonane bez pozyskania danych o wielkości przekształcenia nowych obszarów inwestycyjnych w sąsiedztwie jeziorka. Tereny położone powyżej Trasy Siekierkowskiej i po południowej jej stronie, objęte aktualnymi obowiązującymi planami miejscowymi zostały pominięte w analizach do opracowania.

• Nie ma w przedstawionym opracowaniu rozwiązania w jaki sposób wody opadowe, z jakich terenów (mieszkaniowych, drogowych) mają pojawić się w zaprojektowanych zbiornikach retencyjnych. Czy zbiorniki wypełnią się same po ich wybudowaniu, czy w ten sposób spowodują, iż obniży się stan wód gruntowych w okolicy?

• Brak związku pomiędzy częściami opracowania określonymi jako Tom I i Tom II Koncepcji.
  

• Tom I skupia się na zasilaniu Jeziorka Czerniakowskiego od strony kanału Siekierkowskiego i wodami z odwodnienia EC Siekierki. Tom II analizuje zasilanie jeziora przez kanał W nie analizując wpływu na doprowadzenie wód z odwodnienia. Brak jest jednoznacznego powiązania ustaleń przyrodniczych z proponowanymi wariantami. Oba tomy powinny np. posiadać wspólny element dotyczący ich obu, czyli wnioski.
  

• Brakuje m.in. skali, metryczki, stron świata – podstawowego graficznego podania materiałów mapowych, które powinny być podstawą do dalszych działań urzędu miasta stołecznego Warszawy.

• Przedstawiony materiał nie odpowiada na pytania dotyczące m.in. wymaganych decyzji administracyjnych i pozwoleń dla realizacji systemu, konieczności uzyskania praw do terenu, zmian w zapisach miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, charakter współpracy między stroną samorządową a inwestorami prywatnymi, możliwości pozyskania finansowania dla inwestycji, określenie możliwości etapowej realizacji systemu przez różnych inwestorów.
  

• Wykonawca założył, że cały układ wybudowany zostanie jednocześnie. W opracowaniu nie wskazano etapowania prac pozwalającego na realizację poszczególnych etapów inwestycji na obszarach zabudowy mieszkaniowej. Pomimo zapisów mpzp nierealnym jest ze względów formalno-prawnych i finansowych  (ok. 160 mln zł) wykonanie przez samorząd całego układu przed wybudowaniem w tym rejonie zabudowy mieszkaniowej, zgodnie z obowiązującymi planami miejscowymi. Etapowanie budowy poszczególnych elementów przypisane winno być do obszaru zlewni, którą dany obiekty mają obsługiwać.

• Brakuje opracowania rozwiązań projektowych zagospodarowania i odprowadzania wód opadowych i roztopowych dla obszaru Łuku Siekierkowskiego, ze szczególnym uwzględnieniem źródeł i sposobu zasilania w wodę akwenu rezerwatu przyrody „Jeziorko Czerniakowskie”. Dokończenie niezbędnych prac zostanie przeprowadzone przez Urząd m.st. Warszawy w jak najszybszym terminie. Charakterystyka przyrodnicza i inwentaryzacja istniejącego systemu odprowadzania wód opadowych i roztopowych jest gotowa. To materiał z I i II etapu opracowania. W tym zakresie nie musimy ponawiać ani wznawiać prac.

Tak miała wyglądać koncepcja

Wyjaśnienia stołecznego ratusza dotyczą praktycznie każdego punktu specyfikacji przetargowej. Na potwierdzenie tego wniosku przedstawiamy poniżej zakres tej specyfikacji w niezrealizowanej zdaniem ratusza części pod nazwą „Etap III – Część koncepcyjna”.

2.2. Etap III - Część koncepcyjna

2.2.1. Analiza możliwości i potrzeb zagospodarowania i odprowadzenia wód opadowych i roztopowych z omawianego obszaru, przy uwzględnieniu:

- ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego Czerniakowa Południowego i mpzp rejonu Augustówki, część I - w rejonie ul. Antoniewskiej,

- założeń i wytycznych dla obszarów objętych uchwałami o przystąpieniu do sporządzenia mpzp.

Ocena możliwości dostępu lub pozyskania dostępu do gruntów niezbędnych do wykonania zaproponowanych rozwiązań wraz ze wskazaniem przyszłych działań, mających na celu wykonanie systemu zagospodarowania i odprowadzenia wód opadowych i roztopowych w analizowanym rejonie, przy uwzględnieniu następujących założeń:

wody opadowe i roztopowe należy zagospodarować w pierwszej kolejności w miejscu ich powstania, nadmiar wód, niemożliwych do zagospodarowania w miejscu powstania, należy kierować do zaprojektowanego układu wodnego (wg pkt d i e), z ewentualnym wykonaniem przelewów awaryjnych do Kanału Głównego „A”, z uwzględnieniem jego przepustowości. Określić należy właściwy współczynnik spływu dla każdej zlewni cząstkowej oraz przyjąć natężenie deszczu miarodajnego powyżej 131 l/s*ha, projektowany układ wodny powinien zapewniać możliwość odbioru nadmiaru wód opadowych i roztopowych ze wszystkich nieruchomości zlokalizowanych w jego zlewni, elementy układu wodnego należy zaprojektować z uwzględnieniem konieczności zretencjonowania wód w przypadku wystąpienia opadów nawalnych, o wartości natężenia co najmniej 300 l / s / ha, system odprowadzania wód układem zbiorników winien być zaprojektowany jako grawitacyjny, przelewowy, szeregowy i kaskadowy, koncepcja zbiorników, w ramach układu wodnego, powinna być oparta na zielono-błękitnej infrastrukturze z uwzględnieniem lokalnych rozwiązań technicznych, m.in. ogrody deszczowe, niecki zalewowe z wykorzystaniem bioretencji i procesów infiltracyjnych itp., dla podczyszczania wód należy przewidzieć jako podstawowe zastosowanie obiektów / urządzeń hydrofitowych, w przypadku braku możliwości zastosowania powyższego rozwiązania dopuszcza się inne sposoby podczyszczania, przy projektowaniu zbiorników, w pierwszej kolejności, stosować należy rozwiązania oparte na ziemnych zbiornikach otwartych z możliwością infiltracji wód do gruntu oraz z wykorzystaniem nasadzeń roślinności hydrofitowej. Powstałe zbiorniki wodne posłużą, jako źródło wody dla roślin i zwierząt w mieście, przyczyniając się do zwiększania bioróżnorodności i poprawy warunków przyrodniczych. W przypadku braku możliwości zastosowania zbiorników z możliwością infiltracji do gruntu, należy brać pod uwagę możliwość retencjonowania wód w zbiornikach ze szczelnym dnem (dodatkowe funkcje rekreacyjne, woda do podlewania).

Przeprowadzona analiza powinna uwzględniać maksymalne możliwości i potrzeby zagospodarowania wód opadowych i roztopowych w miejscu ich powstawania oraz ich gromadzenie w celu docelowego zasilania Jeziorka Czerniakowskiego. Należy wziąć pod uwagę problematykę odwodnienia dróg oraz rezerwę w kanalizacji deszczowej na sytuacje nadzwyczajne. Przy opracowaniu analizy należy także uwzględnić:

- zarządzenie nr 9 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z dnia 18 maja 2012 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody „Jeziorko Czerniakowskie”, w szczególności konieczność dodatkowego zasilania akwenu rezerwatu wodami odpowiedniej jakości i ilości spoza jego zlewni oraz nie pogarszania istniejących warunków hydrologicznych w obrębie zlewni jeziorka,

- rozporządzenie Nr 3 Wojewody Mazowieckiego z dnia 13 lutego 2007 r. w sprawie Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu,

- zakazy obowiązujące dla rezerwatu przyrody „Jeziorko Czerniakowskie” wynikające z zapisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

2.2.2 Wskazanie odbiorników wód opadowych i roztopowych, przy uwzględnieniu ich obecnej przepustowości i możliwości przyjęcia dodatkowego spływu bez szkód dla tych odbiorników i terenów sąsiednich. Określenie niezbędnych parametrów technicznych urządzeń wodnych (zbiorników, rowów i kanałów), będących odbiornikami wód opadowych i roztopowych, wskazanie budowli wodnych oraz odcinków rowów i kanałów koniecznych do przebudowy. Określenie zakresu niezbędnych prac projektowych i wykonawczych przy uwzględnieniu istniejącej i projektowanej zabudowy.

2.2.3 Stworzenie modelu hydraulicznego, określającego możliwe do wprowadzenia do urządzeń wodnych (kanałów, rowów, zbiorników) maksymalne ilości wód z nowo wybudowanych i projektowanych inwestycji w stosunku do przepływów istniejących.

2.2.4. Stworzenie i wykonanie modelu hydrogeochemicznego Jeziorka Czerniakowskiego, prognozującego stany zwierciadła wód przy różnych warunkach hydrologicznych/hydrogeologicznych i meteorologicznych, uwzględniającego wielkość zasilania ze źródeł w ujęciu wariantowym, z uwzględnieniem procesów infiltracyjnych samego Jeziorka Czerniakowskiego.

2.2.5. Wskazanie propozycji rozwiązań technicznych zasilania Jeziorka Czerniakowskiego w wodę z różnych źródeł, z uwzględnieniem stanu fizykochemicznego wód oraz technologii uzdatnienia/ podczyszczenia wód przed ich wprowadzeniem do odbiornika, w celu zachowania równowagi biologicznej i ograniczenia czynników drenujących (infiltracyjnych) zbiornika.

Analizie należy poddać możliwość zasilania Jeziorka Czerniakowskiego poprzez odwrócenie biegu Kanału Siekierkowskiego i wykonanie budowli rozrządowej piętrzącej na Kanale Głównym „A” na terenie ogródków działkowych w rejonie ul. Melomanów w Warszawie.

Analizie należy poddać także możliwość spiętrzenia wód gruntowych w okolicy Jeziorka Czerniakowskiego i wpływu takiego działania na poziom wody w zbiorniku.

2.2.6. Przedstawienie propozycji dwóch wariantów rozwiązań możliwych do wykorzystania przez zamawiającego, o których mowa w pkt 2.2.2. Należy porównać warianty pod względem technicznym i ekonomicznym oraz zaproponować i uzasadnić wybór wariantu rozwiązania. Warianty powinny odnosić się również do potencjalnego transferu biogenów do Jeziorka Czerniakowskiego (np. z nawożenia nowych terenów zieleni).

2.2.7. Wstępny harmonogram realizacji zadań według hierarchii potrzeb wraz z określeniem szacunkowych kosztów wykonania proponowanych rozwiązań, z uwzględnieniem kosztów wykupu gruntu, szacunkowych kosztów operacyjnych w ujęciu rocznym oraz szacunkowej wysokości ewentualnych przychodów z opłat za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych.

2.2.8. Przedstawienie możliwych prawnie modeli realizacji przedsięwzięcia.

2.2.9. Określenie aspektów formalno-prawnych możliwych modeli finansowania i realizacji poszczególnych zadań lub ich elementów, w szczególności na obszarach objętych ustaleniami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Dla poszczególnych modeli finansowych należy wskazać podmioty realizujące ww. zdania, przy uwzględnieniu możliwości etapowej realizacji systemu zagospodarowania i odprowadzania wód opadowych i roztopowych przez różnych inwestorów.

2.2.10. Wskazanie propozycji działań naprawczych w kontekście odbudowania zanikłych zbiorowisk roślinności wodnej i nabrzeżnej zbiornika Jeziorka.

2.2.11. Wskazanie rozwiązań zapobiegających negatywnym wpływom (zanieczyszczenie) zlewni bezpośredniej zwłaszcza w jego północnej części oraz zlewni pośredniej na Jeziorko.

2.2.12.Przedstawienie propozycji monitoringu/kontroli wpływu zlewni pośredniej, w tym Kanału „W” (elementów związanych z odprowadzaniem wód do „Kanału W”) oraz wód gruntowych na aktualną kondycję wód w Jeziorku, w szczególności po przeprowadzeniu głównych prac rekultywacyjnych.

2.2.13. Przedstawienie propozycji monitoringu/kontroli stanu ekosystemu J. Czerniakowskiego wraz ze strefą nadbrzeżną.