Dwie złączone w literę L kamienice z lat 30. stoją tuż przy Wisłostradzie. Od początku 2016 roku są puste, jeśli nie liczyć fryzjera i punktu napraw RTV-AGD. Dzielnica Mokotów, w imieniu której działa Zakład Gospodarowania Nieruchomościami (ZGN), podpisała umowę na projekt generalnego remontu 26 listopada 2025 roku i dała wykonawcy około 300 dni. Termin minął 22 września 2026 roku, a pozwoleń na budowę wciąż nie ma.

– Czekamy na pozwolenia na budowę – przyznaje rzecznik dzielnicy Tomasz Keller. – W grudniu ZGN Mokotów odbiera całą dokumentację. Po otrzymaniu środków przetarg powinien być ogłoszony w II–III kwartale 2027 roku.

Odbiór w grudniu oznacza więc około trzech miesięcy opóźnienia. Rzecznik nie wyjaśnił jego przyczyn.

Co mogło opóźnić projekt

Warunki przetargu przewidywały taką możliwość. Wykonawca ma precyzyjne terminy kolejnych etapów, ale nie odpowiada za opóźnienia w uzyskaniu decyzji, uzgodnień, pozwoleń i opinii wymaganych przepisami. Jeśli nie wynikają z jego zaniechania, może żądać wydłużenia terminów. Czy ta klauzula zadziałała, nie wiadomo.

Naczelnik w urzędzie dzielnicy Ewa Bujalska mówi, że dokumentacja jest złożona m.in. dlatego, że potrzebne są odstępstwa od obecnych przepisów oraz uzgodnienia ze Strażą Pożarną i konserwatorem zabytków. To może tłumaczyć część zwłoki, ale urząd tego nie potwierdził. Do przeprojektowania jest 13 mieszkań (siedem przy Orężnej 1, sześć przy Powsińskiej 17) i siedem lokali użytkowych. Każdy szczegół musi uzyskać akceptację konserwatora.

Projekt zamówiono w trybie podstawowym. Zgłosiła się jedna firma, warszawskie Studio Budowlane „Unity", z ofertą 467,4 tys. zł. W budżecie było 371,2 tys. zł, więc dzielnica musiała znaleźć brakujące prawie 100 tys. zł.

Dlaczego to nie zwykłe pustostany

Orężna 1 pochodzi z 1930 roku, Powsińska 17 z 1935. Obie są w gminnej ewidencji zabytków, należą do układu urbanistycznego Miasta Ogrodu Sadyba wpisanego do rejestru zabytków i są objęte planem miejscowym dla Sadyby. Zachowały sporo oryginalnych detali. W przyziemiu Orężnej 1 przetrwała okładzina z płytek klinkierowych, a w bramie Powsińskiej 17 fragmenty wrót. W obu budynkach są drewniane schody z tralkowymi balustradami, a w Powsińskiej 17 jeszcze kilka pieców kaflowych.

Zalecenia Stołecznego Konserwatora Zabytków z października 2024 roku przewidują, że elewacje odzyskają pierwotną kolorystykę ustaloną na podstawie badań, a płytki klinkierowe zostaną odzyskane w jak największym stopniu. Schody i balustrady trzeba zachować. Docieplenie będzie możliwe wyłącznie tynkami ciepłochronnymi, bo styropian jest wykluczony. Dzisiejsze okna z PCV mają zastąpić drewniane, a z elewacji znikną kable i klimatyzatory.

Piece kaflowe z Powsińskiej 17 mogą zostać zdemontowane ze względu na zły stan, ale przykładowe kafle mają trafić do Archiwum Warszawskiego Detalu. Konserwator wyklucza też termomodernizację, która mogłaby obniżyć walory budynków, np. docieplenie poddasza czy stropu piwnicy. Projektanci muszą więc pogodzić ciepło dla lokatorów z ochroną zabytków. We wnętrzach mieszkań konserwator zostawia swobodę: dopuszcza nowe ściany działowe i współczesne materiały wykończeniowe.

Mieszkania z lat 30., standard XXI wieku

Do wykwaterowania lokatorzy korzystali ze wspólnych łazienek na korytarzach, bez centralnego ogrzewania i ciepłej wody. Po remoncie każdy lokal ma mieć własną łazienkę z ustępem, umywalką i wanną lub prysznicem. Dzielnica zapowiada centralne ogrzewanie z sieci miejskiej, choć dopuszcza instalację gazową, jeśli projektant tak zdecyduje.

Warszawski Standard Mieszkaniowy daje priorytet windom w budynkach w całości miejskich, ale w dokumentach przetargowych nie zapowiedziano ich w tych kamienicach. Nie wiadomo więc, czy powstaną.

Dlaczego dzielnica nie sprzedała kamienic

Przez lata urząd dzielnicy wysiedlał lokatorów z podupadłych gminnych budynków na starej Sadybie i sprzedawał je na wolnym rynku. Plan prywatyzacji z 2009 roku zrealizowano niemal w całości, a Powsińska 17 i Orężna 1 były jednymi zostatnich adresów. W ostatniej chwili dzielnica zmieniła zdanie. 

Jak ustaliliśmy, po wyroku sądu w sprawie służebności drogi stało się jasne, że bez samodzielnego dojazdu kamienice nie osiągną ceny, która uzasadniałaby sprzedaż przy tak wysokich kosztach remontu. Zostają więc w zasobie miasta jako lokale komunalne.

Ile to kosztuje i co dalej

Koszt całego remontu szacowano na około 8,3 mln zł, ale ostateczną kwotę poda dopiero projektant. Roboty planowano na lata 2027–2028. Skoro przetarg ma ruszyć w drugim lub trzecim kwartale 2027 roku, a potem trzeba jeszcze wybrać wykonawcę i podpisać umowę, remont mógłby się zacząć najwcześniej pod koniec 2027 roku.