Skrzyżowanie Powsińskiej i św. Bonifacego. Najbardziej ruchliwy i najlepiej eksponowany fragment starej Sadyby. Reklamy wiszą tu dosłownie wszędzie. Witryny sklepu z akumulatorami, Żabki, czy Carrefoura są w całości lub w większości zaklejone nieprzezroczystą folią reklamową. Kawałek dalej, przy fryzjerze, stoi rząd średniej wielkości tablic reklamowych. Każda innej wielkości. Na barierce przy schodach prowadzących do KFC wisi z kolei szereg foliowych banerów.

To właśnie ten fragment ulicy – Powsińska w okolicach KFC po jednej stronie ulicy i Żabki po drugiej - pokazuje, jak wygląda reklama bez żadnych reguł. Każdy nośnik stoi tam, gdzie akurat było miejsce – w formacie, jaki akurat komuś pasował.

Ta sytuacja może się zmienić. We wtorek 15 września ratusz wyłożył do konsultacji społecznych projekt nowej uchwały krajobrazowej, która ma z tym bałaganem skończyć. Postanowiliśmy prześledzić jej zapisy paragraf po paragrafie i sprawdzić, co realnie oznaczają dla tego jednego, konkretnego kawałka ulicy – dla pierzei Powsińskiej między św. Bonifacego a Nałęczowską. Interesowała nas odpowiedź na pytanie, jakie formy reklamy będzie tam wolno wstawić i a jakie trzeba będzie usunąć.

Billboardy i tablice reklamowe – niedozwolone

Projekt uchwały reguluje wolnostojące nośniki reklamowe – billboardy, tablice, kolumny – w sposób bardzo konkretny: mogą stanąć tylko w pasach drogowych tych ulic i odcinków, które zostały wprost wymienione w załączniku nr 1 i zaznaczone na załączonej do uchwały mapie. Powsińska w tym wykazie się pojawia, ale we fragmentach innych niż ten, który nas interesuje – między Gołkowską a Woziwody oraz między Woziwody a św. Bonifacego. Odcinka od św. Bonifacego do Nałęczowskiej w wykazie nie ma.

To ustalenie ma praktyczne znaczenie dla każdego, kto ma tam działkę blisko jezdni. Sama bliskość ulicy nie wystarcza, by na odcinku Powsińskiej od św. Bonifacego do Nałęczowskiej postawić billboard lub średniej wielkości tablicę reklamową. Dlaczego? Bo projekt uchwały wiąże możliwość postawienia dużego czy średniego nośnika z pasem drogowym konkretnie wskazanej ulicy, a nie z odległością od krawędzi jezdni. Innymi słowy: właściciel gruntu przy Powsińskiej na tym odcinku nie może wykorzystać go pod klasyczny, komercyjny billboard, nawet jeśli działka leży dosłownie kilka metrów od chodnika.

A zatem po obu stronach Powsińskiej na wysokości starej Sadyby nie będzie można postawić ani dużego billboardu wolnostojącego (np. 6×3 m), ani średniego billboardu wolnostojącego (ok. 3,5×2,5 m), ani nawet małego wolnostojącego nośnika reklamowego. Jeśli okaże się, że tablice reklamowe przy Top Fryzjerze (Powsińska 42), czy billboard na rogu Powsińskiej i Okrężnej nie mają pozwolenia na budowę, będą musiały zniknąć po wejściu w życie uchwały krajobrazowej i upłynięciu wskazanego w tej uchwale okresu dostosowawczego.

Zniknąć będą musiały też inne formy reklamy. Taki los czeka rzędy tablic przy Top Fryzjerze oraz zaklejone folią witryny Żabki czy Carrefoura – naklejki i folie w oknie są traktowane jak szyld naklejkowy, który może zajmować maksymalnie 20 procent powierzchni witryny. Pełne zaklejenie szyby się w tym limicie nie mieści. Foliowe banery na barierce przy schodach do KFC też nie znajdują tu oparcia w przepisach – tego rodzaju siatki i banery reklamowe jako stała forma reklamy są dopuszczone wyłącznie w obszarze „C", a Sadyba leży w obszarze „B".

Co więc wolno postawić zamiast billboardu

Zakaz billboardu i innych form reklamy nie oznacza całkowitego zakazu informowania o działalności. Projekt osobno traktuje szyldy – oznaczenia firm prowadzących działalność w danym miejscu – i tu zostawia furtkę.

Wolno postawić wolnostojący szyld firmy działającej na nieruchomości – do 4 metrów wysokości, 1,30 metra szerokości i 3 m² powierzchni ekspozycji na stronę – a także niewielki szyld tablicowy lub muralowy na ogrodzeniu, o powierzchni do 0,25 m². Możliwa jest też tablica „sprzedam" lub „wynajmę" dotycząca danej nieruchomości, do 2 m², nieoświetlona, oraz – warunkowo – reklama na elewacji w strefie parteru, jeśli reklamowany lokal znajduje się nie dalej niż 50 metrów od budynku.

Trzecie podejście po dwóch porażkach

To, że warszawski ratusz w ogóle wraca do tematu, nie jest oczywiste. Pierwszą uchwałę krajobrazową miasto przyjęło w styczniu 2020 roku – uchylił ją jednak wojewoda mazowiecki w drodze rozstrzygnięcia nadzorczego. Drugie podejście, wyłożone do publicznego wglądu w 2023 roku, utknęło po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z grudnia tego samego roku, który zakwestionował część przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym istotnych dla wdrażania takich uchwał.

Obecny, trzeci projekt ma być – zapewnia ratusz – odporny na prawne „turbulencje", które zatrzymały poprzednie dwie próby.

„Jesteśmy po uzgodnieniach z innymi urzędami. Zaczynamy konsultacje społeczne. Mam nadzieję, że jeszcze w tym roku przedstawimy projekt uchwały krajobrazowej radzie miasta" – mówi Karolina Bober, wiceprezydentka Warszawy.

Co ważne dla właścicieli nieruchomości przy Powsińskiej – uchwała nie zadziała wstecz, choć nie każda dzisiejsza reklama jest tak samo traktowana.

Instalacje postawione na podstawie prawomocnego pozwolenia na budowę lub samego zgłoszenia robót budowlanych do urzędu – a to w praktyce obejmuje większość istniejących dziś billboardów i szyldów – są zwolnione z obowiązku dostosowania na stałe. Mogą tam zostać, nawet jeśli nie spełniają nowych zasad.

Inaczej jest z nielicznymi nośnikami, które nigdy nie przeszły żadnej formalnej procedury – tu uchwała przewiduje konkretne terminy: rok na wielkoformatowe billboardy i wolnostojące konstrukcje reklamowe, trzy lata na szyldy firmowe, trzy lata na większość słupów ogłoszeniowych i pięć lat na te „papierowe".

Reklamy postawione od początku bez wymaganego zgłoszenia – czyli już dziś nielegalne – z żadnego z tych terminów nie korzystają i mogą zostać nakazane do usunięcia w każdej chwili, niezależnie od uchwały krajobrazowej.

Kiedy to naprawdę wejdzie w życie

Na razie dokument jest właśnie tym, co widnieje w nagłówku każdej ze wszystkich 91 stron: 'projekt do etapu konsultacji'. Mieszkańcy, przedsiębiorcy i właściciele działek przy Powsińskiej i przy innych ulicach na całej starej Sadybie mogą się z nim zapoznać i zgłaszać uwagi.

Konsultacje społeczne ruszyły 15 września. Od 23 września działa punkt konsultacyjny, codziennie w godzinach 16:30–19:00. 28 września uruchomione zostaną konsultacje telefoniczne, a 30 września o godzinie 17:00 odbędzie się spotkanie online. Konsultacje mają potrwać do połowy października, a projekt mógłby trafić do Rady Miasta na przełomie 2026 i 2027 roku.

Jeśli harmonogram się utrzyma, a rada miasta przyjmie uchwałę bez zastrzeżeń wojewody – co przy dwóch poprzednich podejściach akurat się nie udało – nowe zasady mogłyby zacząć obowiązywać na początku 2027 roku. Do tego czasu Powsińska między św. Bonifacego a Nałęczowską pozostaje tym, czym jest dziś: ulicą, na której o wyglądzie pierzei decyduje głównie to, na co akurat starczyło miejsca na fasadzie.

Jakie reklamy mogą stanąć na najruchliwszym odcinku starej Sadyby – przy Powsińskiej od św. Bonifacego a Nałęczowską