Wielkimi krokami zbliża się remont dwóch zdewastowanych kamienic na Sadybie – przy Powsińskiej 17 i Orężnej 1. 13 listopada Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy Mokotów wybrał najkorzystniejszą ofertę w przetargu na opracowanie dokumentacji. Nie oznacza to jeszcze podpisania umowy, bo oferta zwycięskiej spółki Studio budowlane Unity opiewa na 100 tys. złotych ponad zaplanowaną kwotę (firma chce 467 400,00 zł, a w budżecie przewidziano 371 176,07 zł). Dzielnica Mokotów jest jednak zdeterminowana, by znaleźć brakujące środki.

Na opracowanie dokumentacji i uzyskanie pozwolenia na budowę wykonawca będzie miał 300 dni. Dlaczego tak długo, skoro do przeprojektowania jest tylko 13 mieszkań (7 przy Orężnej 1 i 6 przy Powsińskiej 17) i 7 lokali użytkowych (5 w pierwszej kamienicy i 2 w drugiej)? Wiele tłumaczą rygorystyczne zalecenia, które wydał stołeczny konserwator zabytków. Dokumenty, do których dotarliśmy, pokazują, że kamienice po remoncie nie będą tylko ładnie wyglądać z zewnątrz – obok nowych, współczesnych urządzeń, wewnątrz mają zostać zachowane lub odtworzone szczegóły wyposażenia pochodzące z wczesnych lat 1930, czyli sprzed prawie 100 lat.

Elementy przeznaczone do bezwzględnego zachowania i renowacji

Wiele elementów konstrukcyjnych i detali architektonicznych obu kamienic (Orężna 1 z 1930., Powsińska 17 z 1935) zostało wskazanych jako kluczowe dla zachowania historycznego charakteru i wymagać będzie skrupulatnej renowacji:

• Układ przestrzenny i detale wnętrz: Konserwator zabytków domaga się przeprowadzenia całościowej inwentaryzacji architektonicznej, mającej na celu rozpoznać pierwotne układy przestrzenne.

• Schody i balustrady: Zdaniem konserwatora drewniane schody wraz z balustradami należy zachować i poddać niezbędnym naprawom. Wymagane jest odtworzenie najbardziej charakterystycznych elementów wystroju, takich jak drewniane okładziny schodów i balustrady tralkowe.

• Kolorystyka elewacji: Kolorystykę elewacji w obu przypadkach należy odtworzyć na podstawie wyników badań konserwatorskich.

• Balustrady balkonów: Urząd konserwatora zaleca renowację lub odtworzenie balustrad balkonów, wraz z charakterystycznymi kwietnikami.

• Unikatowa okładzina z płytek klinkierowych przy Orężnej 1: W partii przyziemia zachowała się okładzina z płytek klinkierowych. Konserwator zabytków zdecydował, że projekt musi uwzględniać odzyskanie oryginalnego materiału w jak największym stopniu lub jego uzupełnienie materiałem analogicznym.

• Unikatowe drzwi do lokali przy Orężnej 1: Drzwi do lokali zaleca się wykonać jako proste, płytowe, z odtworzeniem drewnianych opasek.

• Unikatowe fragmenty wrót przy Powsińskiej 17: W przejeździe bramnym zachowały się fragmenty wrót (ościeża i nadświetla). Konserwator zabytków domaga się, by elementy te poddać ocenie pod kątem możliwości konserwacji, a następnie zachować i zrekonstruować.

• Unikatowe dwuskrzydłowe drzwi przy Powsińskiej 17: Drzwi do poszczególnych lokali mieszkalnych muszą być kompleksowe: dwuskrzydłowe, symetryczne, w konstrukcji ramowo-płycinowej. Stolarka ta podlega ocenie pod kątem możliwości odzyskania.

Elementy wymagające wymiany lub usunięcia

Zgodnie z wytycznymi Biura Stołecznego Konserwatora Zabytków (BSKZ), konieczne jest usunięcie współczesnych, niepasujących elementów oraz zastąpienie uszkodzonej historycznej substancji nowymi materiałami, zgodnymi ze wzorem pierwotnym.

• Stolarka okienna (PCV): Historyczna stolarka okienna zachowała się w stopniu szczątkowym, a obecnie dominują współczesne okna wykonane z PCV. Zdaniem urzędników należy ją wymienić, ujednolicić wzór (podziały muszą być zgodne ze wzorem historycznym) i wykonać jako drewnianą, z zastosowaniem konstrukcji jednoramowej i pakietów szybowych.

• Instalacje na elewacji: Konserwator zabytków zaleca, by uporządkować i zlikwidować wszelkiego rodzaju instalacje i urządzenia znajdujące się na elewacji, takie jak okablowanie, klimatyzatory itp..

• Piece kaflowe (Powsińska 17): W pomieszczeniach zachowało się kilka pieców kaflowych. Z uwagi na ich zły stan zachowania (np. naruszony status zabytkowy przez wyważanie drzwiczek), biuro konserwatora dopuszcza ich demontaż. Co nietypowe, po ręcznym rozebraniu, przykładowe kafle mają być zabezpieczone i docelowo przetransportowane do Archiwum Warszawskiego Detalu przy BSZK.

Narzucone ograniczenia i dopuszczalne zmiany

Konserwator nałożył także rygorystyczne ograniczenia dotyczące modernizacji, jednocześnie dając pewną swobodę w zakresie wnętrz mieszkań:

• Docieplenie: Stołeczny konserwator zabytków wyklucza użycie styropianu. Docieplenie elewacji jest możliwe jedynie poprzez zastosowanie tynków ciepłochronnych.

• Termomodernizacja: BSKZ wyklucza działania termomodernizacyjne mogące obniżyć walory, w tym docieplenie poddasza, stropu piwnicy, usprawnienie wentylacji i doposażenie budynku w instalacje.

• Wnętrza lokali: Konserwator nie wnosi uwag co do modernizacji wnętrz mieszkań, w tym możliwości wprowadzania dodatkowych podziałów (ścian działowych) oraz zastosowania współczesnych materiałów wykończeniowych.

***
Obie stykające się ze sobą kamienice na Sadybie – przy Orężnej 1 i Powsińskiej 17 – są wpisane do gminnej ewidencji zabytków. Są też częścią układu urbanistycznego Miasta Ogrodu Sadyba, który znajduje się w rejestrze zabytków. Oba budynki są dodatkowo objęte planem miejscowym dla Miasta Ogrodu Sadyba 1a. W ubiegłym roku urząd dzielnicy Mokotów zdecydował, by te przedwojenne kamienice przeznaczyć po remoncie na lokale komunalne.